Το βάρος και ο ρόλος του φροντιστή σε άτομα που πάσχουν από άνοια

01/03/2024

Γράφει η Δρ. Κληµεντίνη Ε. Καραγεωργίου, MD, PhD, Διευθύντρια Νευρολόγο - Ψυχίατρο

Ιατρικού Κέντρου Αθηνών

Η γήρανση του πληθυσμού έχει οδηγήσει σε αυξημένη εμφάνιση Εκφυλιστικών

Νοσημάτων. Εκφυλιστική πάθηση του Εγκεφάλου αποτελεί η Άνοια, με συχνότερη

μορφή εμφάνισης τη Νόσο Alzheimer.

Η νόσος Alzheimer (NA) είναι χρόνια νευροεκφυλιστική πάθηση που χαρακτηρίζεται

από μειωμένη γνωσιακή λειτουργία και οδηγεί σε μείωση ενός αριθμού λειτουργιών

όπως μνήμη, η ομιλία, η κρίση, η λήψη αποφάσεων, ο προσανατολισμός, η γνώση.

Η ΝΑ αποτελεί σχεδόν τα 2/3 όλων των περιπτώσεων άνοιας των ηλικιωμένων και

οδηγεί σε σημαντικές αλλαγές στην καθημερινότητα, διαβίωση και δραστηριότητες του

ατόμου.

Η συνεισφορά των ανεπίσημων φροντιστών στη ΝΑ είναι σημαντική. Στις ΗΠΑ, το 2010,

περίπου 15 εκατομμύρια μέλη οικογενειών και άλλοι εθελοντές φροντιστές πρόσφεραν

περίπου 17 δισεκατομμύρια ώρες φροντίδας σε άτομα με ΝΑ και άλλες άνοιες. Μια

προσφορά αξίας άνω των 202 δισεκατομμυρίων δολαρίων (USD) (Alzheimer

Assosiation 2011).

Οι φροντιστές είναι ένας κομβικός σταθμός περίθαλψης ασθενών με NA και η

συνεισφορά τους δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Το βάρος του φροντιστή, όπως έχει οριστεί

από τους George LK et al (1986) και είναι αποδεκτό μέχρι σήμερα, ορίζεται ως μια

καθορισμένη σύμπλοκη και πολυδιάστατη κατάσταση που έχει φυσικές, ψυχολογικές ή

συναισθηματικές, κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες στους φροντιστές –μέλη της

οικογένειας των ασθενών με άνοια.

Αν και έχουν αποδειχτεί τα θετικά δεδομένα της ανεπίσημης φροντίδας των ασθενών

αυτών, είναι επιβεβαιωμένο ότι η φροντίδα σχετίζεται με χαμηλή ποιότητα ζωής και

αποδιοργάνωση της υγείας πολλών φροντιστών κυρίως όταν είναι σε μακροχρόνια και

απαιτητική φροντίδα. Για το λόγο αυτό αναζητήθηκαν αφενός οι παράγοντες που

συντελούν στην επιβάρυνση των φροντιστών και αφετέρου δυνατότητες  μείωσης της

επιβάρυνσής τους .

Επομένως, η φροντίδα ασθενών με ΝΑ, αν και έχει ορισμένα θετικά δεδομένα, τα

υπάρχοντα παράλληλα αρνητικά αποτελέσματα στη φυσική, κοινωνική, συναισθηματική

και οικονομική κατάσταση του φροντιστή μπορεί να είναι καταστροφικά (Vellone E et al

Adv.Nurs 2008). Επιπλέον μερικά από τα αρνητικά αποτελέσματα δύναται να επιμείνουν

ως και 12 μήνες μετά το τέλος της φροντίδας .

ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΟ ΦΟΡΤΙΟ ΤΟΥ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ

Τα κύρια χαρακτηριστικά του ασθενούς που επηρεάζουν το φορτίο των φροντιστών,

είναι ο βαθμός διαταραχής της συμπεριφοράς και της γνωσιακής λειτουργίας του

αρρώστου. Επίσης, η ύπαρξη ευερεθιστότητας και ψυχωσικής συνδρομής, η διάρκεια

της άνοιας, το μορφωτικό επίπεδο του ασθενούς και η ύπαρξη κατάθλιψης.

Τέλος η στάση του ασθενούς απέναντι στη θεραπεία και η άρνηση του να τη λάβει

επιβαρύνουν το φορτίο του φροντιστή.